2026-cı ildən icbari avtomobil sığortasında tətbiq olunan yeni qaydalar, Bonus-Malus sisteminin ləğvi və sığorta tarixçəsi əmsalının necə hesablandığını bu yazıda izah edirik.
Azərbaycan sığorta bazarında mühüm dəyişiklik baş verdi. Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən qəbul edilən yeni qərara əsasən, icbari avtomobil sığortasında uzun illər tətbiq olunan Bonus-Malus sistemi ləğv edildi və onun yerinə sığorta tarixçəsi əmsalı tətbiq olunur. Bu dəyişiklik həm icbari avtomobil sığortası üzrə sığorta haqlarının hesablanmasına, həm də şəxslərin (sığorta tarixçəsi subyektlərinin) risk üzrə qiymətləndirilməsinə birbaşa təsir edir.
🔄 Yeni sistem nəyi dəyişir?
Əvvəllər tətbiq edilən Bonus-Malus sistemi müəyyən qruplar üzrə endirim və əlavələr təqdim edirdi. Lakin bu sistemdə müştərilər arasında ciddi narazılıq yaradan vacib bir məqam mövcud idi:
❗ Sığorta hadisəsi baş verdikdə artım sürücüyə deyil, müqavilə üzrə sığortalı şəxsə tətbiq olunurdu.
Yəni:
-
Avtomobili başqa şəxs idarə etsə belə
-
Qəza həmin sürücünün təqsiri ilə baş versə belə
👉 Artım sığortalı şəxsin sığorta tarixçəsinə yazılırdı
Bu isə avtomobilini digər şəxslərə etibar edən şəxslər üçün ədalətsiz vəziyyət yaradırdı və haqlı narazılıqlara səbəb olurdu.
✅ Yeni qaydada bu problem aradan qaldırıldı
Yeni sistemdə:
✔ Risk və əlavələr birbaşa sığorta hadisəsini törədən sürücünün (şəxsin) sığorta tarixçəsinə tətbiq olunur
✔ Qəzanı törədən şəxs məsuliyyət daşıyır
✔ Sığortalı şəxs başqasının səhvinə görə əlavə ödənişlə üzləşmir
👉 Artıq qəzanın məsuliyyəti avtomobil sahibinə deyil, onu törədən sürücüyə aid edilir.
👉 Bu dəyişiklik bazarda ən çox gözlənilən və ən ədalətli yeniliklərdən biri hesab olunur
📊 Sığorta tarixçəsi əmsalı necə işləyir?
Yeni qaydalara əsasən, icbari avto sığorta üzrə sığorta haqqı artıq sığorta tarixçəsi əmsalı əsasında hesablanacaq:
-
Minimum əmsal: 0.6
-
Maksimum əmsal: 3.0
-
Başlanğıc əmsal: 1.0
✔ Qəza etməyən şəxslər üçün sığorta haqqı azalır
❗ Qəza törədən şəxslər üçün sığorta haqqı artır
🎯 Əmsala təsir edən əsas amillər
✅ Endirim
Aşağıdakı şərtlər eyni anda ödənərsə, hər dəfə 5% endirim tətbiq olunur:
-
Son dəyişiklikdən sonra şəxsin təqsiri ilə sığorta hadisəsi baş verməyibsə
-
Minimum 275 gün aktiv sığorta mövcuddursa
❌ Əlavə
-
Şəxsin təqsiri ilə baş verən hər sığorta hadisəsi üçün +30% əlavə tətbiq edilir
👉 Bu yanaşma sürücüləri daha məsuliyyətli və diqqətli olmağa təşviq edir
👤 Fiziki şəxslər üçün vacib məqamlar
-
Avtonəqliyyat vasitəsini idarə etmək üçün bir neçə şəxsə etibarnamə verildiyi hallarda, sığorta haqqının hesablanmasında həmin şəxslər arasında ən yüksək sığorta tarixçəsi əmsalına malik olan şəxsin əmsalı tətbiq edilir
-
Son 1 ayda nəqliyyat vasitəsi üzərində hüququ olmuş şəxslər də qiymətləndirməyə daxil edilir
-
İlk dəfə sığorta edən şəxslər üçün əmsal 1.0 olaraq müəyyən olunur
🏢 Hüquqi şəxslər üçün qaydalar
-
Standart hallarda sığorta tarixçəsi əmsalı 1.0 olaraq qalır
-
Taksi fəaliyyəti üçün xüsusi yanaşma tətbiq olunur
-
Sığorta hadisəsi baş verdikdə əlavələr nəqliyyat vasitəsini idarə edən sürücünün (şəxsin) tarixçəsinə tətbiq edilir
🔁 Keçid dövrü: Bonus-Malus nə olacaq?
Yeni sistemə keçid zamanı:
-
Mövcud Bonus-Malus əmsalları sığorta tarixçəsi əmsalına çevrilir
-
Aşağı riskli şəxslər üçün əlavə qoruyucu mexanizm tətbiq olunur
-
Bəzi hallarda ilk sığorta hadisəsindən sonra əmsal 0.60 olaraq müəyyən edilir
📅 Dəyişikliklər nə vaxt qüvvəyə minir?
Yeni qaydalar 21 iyun tarixindən qüvvəyə minir və bu tarixdən sonra bağlanan bütün icbari avtomobil sığortası müqavilələrinə şamil olunur.
💡 Bu dəyişiklik sürücülər üçün nə deməkdir?
✔ Daha ədalətli və şəffaf qiymət sistemi
✔ Yaxşı sığorta tarixçəsi olan şəxslər üçün daha aşağı sığorta haqqı
✔ Riskli sürücülər üçün fərdi qiymətləndirmə
✔ Sürücülük davranışına real təsir və motivasiya
🧠 Nəticə
Bu dəyişiklik icbari avtomobil sığortası sistemində köklü və müsbət islahatdır. Artıq hər bir şəxs öz sığorta tarixçəsinə uyğun qiymətləndiriləcək, bu isə həm bazarda şəffaflığı artıracaq, həm də məsuliyyətli sürücüləri təşviq edəcək.
Müəllif:
Nizami Mənsimov
Sığorta mütəxəssisi.
EN
RU
